Włączanie silnika dalekopisu

Nov 17, 2017 24 Replies

Wróciłem ostatnio do projektu swojego interfejsu dalekopisowego. Projektuję właśnie PCB, która zastąpi prowizoryczną płytkę prototypową. Dodaję przy tej okazji kilka nowych funkcji, m.in. włączanie silnika dalekopisu z poziomu mikrokontrolera. I właśnie tutaj natknąłem się na pewne wątpliwości, które chciałem rozwiać.


1) Zakładam wykorzystanie optotriaka z wykrywaniem zera (MOC3041) sterującego triakiem, który będzie załączał silnik. Nie udało mi się jednak dotrzeć do dokładnych parametrów silnika stosowanego w T100. Wiem właściwie tylko tyle, że został zaprojektowany z myślą o pracy przy napięciu AC 220V, nie znam jednak jego mocy. Nie mam w chwili obecnej możliwości wykonania wymiarów (brak dostępu do sprzętu), a i tak chciałbym dać tutaj rozsądny zapas. Czy coś w rodzaju standardowego BT138 będzie odpowiednim rozwiązaniem?
2) Jak powinien wyglądać gasik dla takiego silnika? Jaki kondensator (typ i parametry) oraz rezystor powinienem zastosować?

Użytkownik "Atlantis" napisał w wiadomości grup dyskusyjnych:5a0eb6b2$0$15190$ snipped-for-privacy@news.neostrada.pl...

to niekoniecznie jest dobry pomysl. daj podstawke I kup od razu taki bez wykrywania.

Albo daj przekaznik, to nie bedzie problemow :-)

Mysle ze tak - ten silnik ma jakies 100W

Duzy :-) A jeszcze sa "snubberless triac"

J.

Mogę zapytać dlaczego? Wydawało mi się, że włączanie/wyłączanie urządzenia w zerze jest wskazane. No chyba, że chodzi o coś związanego ze specyfiką obciążenia indukcyjnego?

Jaka jest żywotność takiego przekaźnika, w porównaniu do triaka?

To znaczy? ;)

specyfika

-w normalnej pracy to w zerze napiecia przez cewke ciagle plynie prad, ktory dopiero zanika, przechodzi przez zero, narasta ... a jestesmy juz po kawalku polokresu okresu i do jego konca juz niecaly. Jak wlaczysz dokladnie w zerze, to mamy caly polokres napiecia, prad narasta dluzej, grozi nam nasycenie zera, oraz przez pewien czas jest spora skladowa stala.

-przychodzi zero napiecia, ale prad ciagle plynie, tyle ze juz spada. Prad dochodzi do zera, a w sieci powiedzmy 50V. triak sie wylacza, napiecie na nim blyskawicznie rosnie do tych 50V .. i otworzy sie optotriak teraz, czy poczeka do zera napiecia ?

Trudno powiedziec. Czasem triak pracuje latami, czasem pada blyskawicznie :-)

A przeciez caly dalekopis masz na przekaznikach.

J.

Hmm... Twoim zdaniem powinien w takim razie zrezygnować z zestawu optotriak-triak, czy po prostu odpuścić sobie stosowanie optotriaka z funkcją wykrywania zera?

Bo jakby nie patrzeć - izolacja galwaniczna zapewniana przez optotriak to całkiem fajny dodatek do układu.

W przypadku zastosowania przekaźnika niby też można dać izolację optyczną - popularne moduły do Arduino wykorzystują czasem zestaw transoptor-tranzystor-przekaźnik, ale co to za izolacja, skoro fototranzystor transoptora i tranzystor sterujący cewką przekaźnika są podłączone do tego samego VCC, co cała reszta układu? W przypadku uszkodzenia przekaźnika napięcie sieci i tak może pójść na elektronikę cyfrową, a przecież m.in. przed tym ma chronić optoizolacja...

Moim zdaniem to powinienies sie liczyc z klopotami przy optoriaku z wykrywaniem zera i przygotowac sobie plan B.

Przekaznik tez izoluje :-)

J.

W dniu 17.11.2017 o 19:30, J.F. pisze: [...]

W datasheecie jest napisane, że jeżeli napięcie między pinami 4 i 6 jest większe od 5V, to optotriak się nie włączy. A to może spowodować, że będzie się włączał co drugi półokres, i mamy piękną składową stałą. Gasik zmniejszy dU/dt, ale trudno przewidzieć, jak taki układ się zachowa.

p.p.

Dnia Sun, 19 Nov 2017 22:34:40 +0100, Paweł Pawłowicz napisał(a):

Trudno przewidziec, przejscie przez zero ciagle jest, jesli LED stale swieci ...

dU/dt szkodzi tez samemu triakowi - moze sie wlaczyc nieproszony.

Ktos tu niedawno publikowal zdjecia SSR, tam dwa tyrystory byly ... ale czy im duze dU/dt nie szkodzi ?

J.

W dniu 2017-11-20 o 08:59, J.F. pisze:

Tyrystor i triak to dwie różne bajki. W kwestii zasadniczej: po co włączanie w zerze przy obciążeniu indukcyjnym ;-)

P.P.

Użytkownik "Paweł Pawłowicz" napisał w wiadomości grup dyskusyjnych:5a12b37c$0$662$ snipped-for-privacy@news.neostrada.pl... W dniu 2017-11-20 o 08:59, J.F. pisze:

Pod wzgledem dU/dt to zdaje sie podobna.

Otoz to - moze bardziej zaszkodzic niz pomoc.

Gdyby sie jednak kolega uparl na polprzewodniki ... lepszy triak czy dwa tyrystory/SSR z dwóch tyrystorow ?

A silnik malutki, mysle ze 100W nawet nie ma ... zadne obciazenie :-)

J.

To nie powinno byc problemem. Szybkie narastanie napiecia jest problemem zaraz po wylaczeniu. Po wlaczeniu triaka (zakladajac ze prad jest dostatecznie duzy by triak sie faktycznie wlaczyl) optotriak sie wylacza i w momencie gdy triak sie wylacza optotriak byl juz przez sporo czasu wylaczony. Do tego moc strat w gasiku optotriaka moze byc spora czescia mocy optotriaka, czyli gasik moze skuteczeniej dzialac. W efekcie np. moze wystarczyc optotriak 600V pomimo tego ze triak musi byc 800V (przy duzej indukcynosci mozna sie spodziewac 700V na triaku).

Przy tym silniki nie sa az tak bardzo indukcyjne, komutatorowe to chyba gdzies kolo 1/10 skladowj indukcyjnej, silniki indukcyjne tez maja cosinus fi sporo ponizej 1.

Cos w tym jest ... ale czy nie zadziala w druga strone ?

Bo faktycznie - przy rezystancyjnym obciazeniu to dziala tak, ze po wyzwoleniu optotriak ma na sobie jakies znikome napiecie, ktore w pewnym momencie sie zeruje i zmienia bieguny - jak w tym momencie LED swieci, to triak sie powinien otworzyc. Jak napiecie jest wyzsze - to juz nie nie powinien.

A z cewka tu mamy bardzo szybki wzrost napiecia.

A tego to nie jestem pewien. Wylaczenie w koncu w zerze pradu.

ale tam indukcyjny czy synchroniczny jednak. Owszem - pewnie skladowa rezystancyjna ma spora, bo moc raczej mala, tym niemniej nam wystarczy troche skladowej indukcyjnej aby bylo ryzyko cudow.

J.

Nie znam detali konstrukcji optotriakow (tzn. jak dziala ten uklad zalaczania w zerze). Ale z tego co rozumiem to optotriak moze sie wlaczyc w miare szybko (rzedu mikrosekundy). Jak sie wlaczy to napiecie juz nie narasta tak szybko, prad jest ograniczony przez cewke i spadek napiecia na optotriaku jest maly. Przy tym gasik ogranicza tempo wzrostu napiecia na optotriaku. Producenci optotriakow podaja przykladowe gasiki do obciazen indukcyjnych, wiec mozna przyjac ze z takim gasikiem optotriak ma dosc czasu by sie wlaczyc.

Czego? Tego 700V? Przy wylaczaniu w zerze pradu indukcyjnosc i pojemnosci rownolegle do triaka (czyli co najmniej pojemnosc pasozytnicza triaka) robia z obwod rezonansowy w ktorym pojawiaja sie drgania gasnace z poczatkowa amplituda rowna napieciu V_0 zasilania w momencie wylaczenia. Po pol okresu tego obwodu napiecie na indukcyjnosci i zasilanie sie dodaja i na triaku dostaje sie w przyblizeniu 2V_0. Jak duza indukcyjnosc to zero pradu to szczyt napiecia, czyli triak musi wytrzymac (przez pare mikrosekund) podwojone napiecie szczytowe sieci.

W szereg z optotriakiem daje sie opornik, zas kondesator gasika dobiera tak by stala obwodu RC byla wieksza od okresu drgan na triaku. Wtedy optotriak dostaje usrednione napiecie i szczyty sa duzo nizsze niz na triaku. Dla triaka opor szeregowy nie moze byc duzy i gasik jest mniej skuteczny. W zasadzie, prosciej jest dac triak na dostatecznie wysokie napiecie i malutki gasik albo nic (jak triak jest snubberless).

Przy silniku, jak mamy cos fi np. 0.7 to w zerze pradu mamy 0.71 szczytowego i przy wylaczaniu zamiast triaka 800V (jak przy czysto indukcyjnym) wystarczy triak 600V. Czyli jest latwiej, ale dalej trzeba gasik czy triak snubberless. Jak ktos da zwykly triak 400V bez gasika to moga byc cuda...

W dniu 20.11.2017 o 19:02, snipped-for-privacy@math.uni.wroc.pl pisze: [...]

Lektura pdf-ów pozwala wywnioskować, że w sposób bardzo prosty. Układ blokuje możliwość wyzwolenia triaka przy napięciu na nim większym niż pewna wartość. Pewien problem jest z ową wartością, Toshiba podaje, że to max. 40V, Motorola, że max. 20V, ale w innym miejscu, że to 5V, co wydaje się mało prawdopodobne.

Pozdrawiam, Paweł

W dniu 20.11.2017 o 22:03, Paweł Pawłowicz pisze:

Sprawdziłem :-) MOC3043 Motorola. Przy 17.5V włącza się, przy 17.6V już nie. TLP3043 Toshiby włącza się przy 30.7V, przy 30.8 już nie.

P.P.

Dnia Mon, 20 Nov 2017 22:51:49 +0100, Paweł Pawłowicz napisał(a):

Jak sprawdziles - podlaczyles pod zasilacz i obnizales napiecie ?

Moze to kolejna podpowiedz dla Sundaymana do softstartu - jesli sie wlaczy jak siec opadnie do 30 V to pierwszy udar pradowy bedzie malutki.

Hm ... ale potem prad spadnie i triak sie wylaczy. Jak LED bedzie stale zapalony to bedzie sie wyzwalal i wylaczal jednoczesnie, bo prad nie plynie, skoro kondensator naladowany do 30V.

Az napiecie w sieci przekroczy te 30V, wtedy prad poplynie i bedzie sie mogl utrzymac otwarty ... ale uklad wewnetrzy zablokuje wyzwalanie. Ciekawe co bedzie najpierw ... znow jakis gasik trzeba ?

J.

W dniu 2017-11-21 o 03:29, J.F. pisze:

Odwrotnie. Zwiększałem napięcie i sprawdzałem, czy triak się włącza.

P.P.

U¿ytkownik "Pawe³ Paw³owicz" napisa³ w wiadomo¶ci grup dyskusyjnych:5a13f2b4$0$15189$ snipped-for-privacy@news.neostrada.pl... W dniu 2017-11-21 o 03:29, J.F. pisze:

Mniej roboty byloby przy zmniejszaniu napiecia :-) Ale wynik nie musi byc taki sam.

No to ciekaw jestem - mniej niz 30V i napiecie musi narastac ?

J.

W dniu 2017-11-21 o 11:51, J.F. pisze:

Z całą pewnością nie będzie taki sam. Triak wyłączy się, gdy prąd spadnie poniżej prądu podtrzymania.

P.P.

U¿ytkownik "Pawe³ Paw³owicz" napisa³ w wiadomo¶ci grup dyskusyjnych:5a141d81$0$15206$ snipped-for-privacy@news.neostrada.pl... W dniu 2017-11-21 o 11:51, J.F. pisze:

Nie, ja bym go podlaczyl pod zasilacz DC, ustawil powiedzmy 50V, zaswiecil LED i stopniowo zmniejszal napiecie. I bardzo szybko bym znalazl prog wlaczenia :-)

Ale czy to by tak samo zadzialalo gdyby go podlaczyc pod siec 50Hz, czy tam jednak jakies opoznienie czasowe jest, albo cos co wykrywa zbocze opadajace - i tam nie wlacza ...

Bo wlaczanie obciazenia pojemnosciowego pozostaje ciekawe, jesli on sie zalacza pod koniec sinusoidy ...

J.

Join the Discussion

Have something to add? Share your thoughts — no account required.

Didn't find your answer?

Ask the community — no account required